Kredyt budowlany różni się od kredytu na gotowe mieszkanie jedną kluczową rzeczą: bank nie wypłaca całej kwoty naraz. Pieniądze płyną w transzach powiązanych z postępem budowy - i to ten mechanizm najczęściej zaskakuje inwestorów, którzy ułożyli harmonogram prac bez myślenia o harmonogramie wypłat.
Kredyt w kolejności papierów
Kredyt to kilka kroków w pierwszym etapie budowy, Działce i papierach, rozłożonych między pozostałe formalności:
- Zdolność kredytowa - na samym początku, zanim kupisz działkę. Mówi, na jaki dom Cię stać.
- Budżet wstępny - suma działki, projektu, budowy i rezerwy w granicach zdolności.
- Kosztorys - po projekcie budowlanym. Bank potrzebuje kosztorysu albo harmonogramu rzeczowo-finansowego, żeby wiedzieć, na co i kiedy wypłaca pieniądze.
- Wniosek kredytowy - zwykle po uzyskaniu pozwolenia na budowę albo skutecznym zgłoszeniu, bo większość banków chce widzieć dokumenty budowy przed decyzją.
- Wycena nieruchomości - rzeczoznawca banku wycenia działkę i przyszły dom według projektu.
- Umowa kredytowa - z harmonogramem transz i warunkami wypłaty każdej z nich.
Jeśli finansujesz budowę gotówką, te kroki po prostu Cię nie dotyczą. Warto jednak zostawić budżet wstępny i kosztorys - przydają się bez banku tak samo.
Dlaczego transze, a nie jedna wypłata
Bank finansuje budowę etapami, bo w ten sposób zabezpiecza swoje ryzyko. Każda kolejna transza jest wypłacana po sprawdzeniu, że poprzedni etap faktycznie powstał. Bank sprawdza to zwykle na podstawie:
- inspekcji rzeczoznawcy albo pracownika banku na budowie,
- zdjęć i oświadczenia o zaawansowaniu prac (część banków dopuszcza to przy mniejszych transzach),
- faktur potwierdzających wydatki, przy wkładzie własnym albo rozliczeniu poprzedniej transzy,
- wpisów w dzienniku budowy.
Typowy podział transz
Liczba i wielkość transz różni się między bankami, ale najczęściej odpowiadają one etapom budowy, które łatwo sprawdzić na działce:
| Transza | Etap budowy | Ostatni krok, który bank chce zobaczyć |
|---|---|---|
| 1 | start i Stan zero | chudziak albo płyta parteru |
| 2 | Stan surowy (otwarty) | więźba i pokrycie dachu |
| 3 | Stan surowy zamknięty | okna, drzwi zewnętrzne, brama garażowa |
| 4 | Instalacje | instalacje gotowe, źródło ciepła |
| 5 | Wykończenie i odbiór | tynki, wylewki, elewacja, a przy pełnym kredycie także wykończenie wnętrz |
Pierwsza transza bywa wypłacana jeszcze przed fundamentami, na start budowy albo na spłatę działki. Im więcej transz, tym częstsze wizyty inspektora, ale też mniejsze ryzyko, że zabraknie gotówki między wypłatami.
W Yardbase
Umowa kredytowa
Działka i papiery
Co sprawdzić
1 z 3
- Harmonogram rzeczowo-finansowy złożony w banku
- Umowa kredytowa podpisana
- Warunki wypłaty pierwszej transzy spełnione
Harmonogram dla banku zapisujesz do PDF i XLSX, a jego daty trafiają do planowanych dat kroków. Bank i ekipy patrzą na ten sam plan.
Załóż budowę za darmoGdzie najczęściej pojawia się problem
Harmonogram prac nie pasuje do harmonogramu transz. Klasyczny przykład: bank wypłaca kolejną transzę dopiero po zamknięciu stanu surowego, a producent okien chce zaliczki z wyprzedzeniem, żeby zarezerwować termin produkcji. Bez rezerwy gotówkowej na tę różnicę budowa staje - nie z braku pieniędzy w ogóle, tylko z powodu ich złego rozłożenia w czasie.
Inspekcja nie pokrywa się z realnym stanem prac. Jeśli umówisz wizytę zbyt wcześnie, inspektor nie potwierdzi etapu. Transza się opóźnia, a wykonawca czeka na płatność.
Płatności dla ekipy kończą się w środku transzy. Gdy etap w umowie z wykonawcą kończy się w połowie etapu bankowego, płacisz ekipie z własnej kieszeni i czekasz na bank. Jak ułożyć płatności, żeby się zgadzały, piszemy w poradniku Płatności etapowe za budowę domu.
Jak się przed tym zabezpieczyć
- Ustal harmonogram transz z bankiem, zanim podpiszesz umowy z ekipami. Łatwiej dopasować plan prac do znanych terminów wypłat niż odwrotnie. Na początek wystarczy darmowy szablon harmonogramu i kosztorysu w Excelu, choć bank może wymagać własnego formularza.
- Zostaw bufor gotówkowy na 2-4 tygodnie wydatków między transzami. To najczęstszy moment, w którym brakuje płynności.
- Zgłaszaj bankowi koniec etapu z wyprzedzeniem, żeby inspekcja nie stała się wąskim gardłem.
- Trzymaj faktury i zdjęcia przy każdym kroku. Przyspieszają weryfikację, szczególnie gdy bank dopuszcza rozliczenie na podstawie dokumentów, a nie tylko wizyty na budowie.
Podsumowanie
Kredyt budowlany w transzach to nie utrudnienie ze strony banku, tylko mechanizm, który - dobrze zaplanowany - chroni też Ciebie przed wypłaceniem pieniędzy na etap, który jeszcze nie powstał. Klucz to kolejność: zdolność i budżet przed działką, kosztorys po projekcie, wniosek po pozwoleniu, a harmonogram transz zgrany z planem kroków budowy, zanim podpiszesz jakąkolwiek umowę z ekipą.