Trzy oferty na ten sam etap budowy potrafią różnić się o kilkadziesiąt procent - i zwykle nie dlatego, że jedna ekipa pracuje dużo taniej. Różnica siedzi w tym, co każda oferta obejmuje, a czego nie. Porównanie ofert wykonawców ma sens dopiero wtedy, gdy zestawisz je pozycja po pozycji na jednym zakresie. Poniżej masz kolejne kroki i tabelę, którą możesz od razu przepisać.
Ten artykuł zakłada, że masz już kilku sprawdzonych kandydatów. Jak ich znaleźć i zweryfikować, opisujemy w artykule Jak wybrać wykonawcę, a jak rozmawiać o cenie, gdy oferty są już porównane - w artykule Jak negocjować ceny z wykonawcami.
Ten sam zakres: przedmiar dla każdego wykonawcy
Oferty są porównywalne tylko wtedy, gdy wyceniają dokładnie to samo. Najprościej to osiągnąć, wysyłając każdej firmie ten sam pakiet:
- przedmiar robót - lista prac z ilościami (m², m³, mb, sztuki) dla danego etapu; jeśli projektant albo kosztorysant go nie przygotował, opisz zakres sam, ale konkretnie,
- rysunki z projektu dotyczące tego etapu,
- specyfikację materiałów - klasa betonu, rodzaj bloczków, grubość izolacji, producent albo dopuszczalne zamienniki,
- planowany termin rozpoczęcia i zakończenia,
- prośbę o wycenę w rozbiciu na pozycje, a nie jedną kwotę „za całość”.
Jeśli wykonawca proponuje inne rozwiązanie niż w przedmiarze (np. tańszy materiał), poproś, żeby wycenił je osobno, jako wariant. Wtedy masz porównanie na tym samym zakresie i dodatkową opcję, a nie dwie różne budowy w jednej tabeli.
Co jest w cenie - materiał, robocizna i koszty, które łatwo pominąć
Najczęstsza przyczyna „najtańszej” oferty to brak części zakresu. Przy każdej ofercie sprawdź, czy wycena obejmuje:
- materiał czy samą robociznę - i jeśli materiał, to dokładnie ten ze specyfikacji,
- transport materiału na budowę i rozładunek,
- sprzęt - rusztowania, betonomieszarkę, pompę do betonu, dźwig, zagęszczarkę,
- materiały pomocnicze - wiązałki, folie, łączniki, kotwy, zaprawy,
- wywóz gruzu i odpadów oraz sprzątanie po etapie,
- zabezpieczenie prac przed deszczem i mrozem, jeśli etap wypada w trudnym sezonie,
- media na budowie - czy ekipa zakłada, że prąd i wodę zapewniasz Ty.
Każda pozycja, której nie ma w ofercie, wróci później jako „prace dodatkowe” albo Twój osobny koszt. Dopisz ją do porównania jako szacowaną dopłatę, zanim zaczniesz zestawiać kwoty końcowe.
VAT 8% czy 23% przy budowie domu
Przy budowie domu jednorodzinnego usługa budowlana jest objęta obniżoną stawką VAT, ale tylko do określonej powierzchni. Obniżona stawka dotyczy budowy, remontu, modernizacji, termomodernizacji i przebudowy obiektów zaliczonych do budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym (art. 41 ust. 12 ustawy o VAT). Dom jednorodzinny się do niego nie zalicza, jeśli jego powierzchnia użytkowa przekracza 300 m² (art. 41 ust. 12a i 12b) - wtedy niższa stawka obejmuje tylko część ceny odpowiadającą udziałowi 300 m² w całej powierzchni użytkowej (art. 41 ust. 12c). Obecnie ta obniżona stawka wynosi 8%, a podstawowa 23% (art. 146ef).
Co to oznacza przy porównaniu ofert:
- Porównuj kwoty brutto albo netto, ale zawsze tak samo. Oferta „netto” od firmy i kwota „do ręki” od innej ekipy to dwie różne liczby.
- Sprawdź, jaką stawkę wpisał wykonawca. Jeśli przy domu do 300 m² ktoś liczy 23% od usługi budowy, zapytaj dlaczego - różnica 15 punktów procentowych potrafi przewrócić całe porównanie.
- Materiał kupowany osobno to inna sprawa. Obniżona stawka obejmuje usługę budowy (razem z materiałem, który wykonawca w niej zużywa). Materiał, który sam kupujesz w hurtowni, jest zwykłą dostawą towaru, z podstawową stawką. Dlatego oferta „sama robocizna + Twój materiał” może wyjść drożej, niż sugeruje cena robocizny.
- Oferta bez VAT od osoby bez działalności wymaga osobnej rozmowy o umowie i fakturach - bez dokumentu sprzedaży trudniej później dochodzić roszczeń.
Stawki VAT zmieniają się rzadko, ale się zmieniają - przy dużym kontrakcie upewnij się u księgowego albo w aktualnym tekście ustawy, jaka stawka obowiązuje w dniu wystawienia faktury.
Terminy, płatności i ważność oferty
Dwie oferty o podobnej cenie potrafią mieć zupełnie inną wartość przez warunki obok kwoty:
- Termin realizacji - konkretna data rozpoczęcia i zakończenia, a nie „6 tygodni od rozpoczęcia”. Ekipa tańsza o kilka procent, która wchodzi trzy miesiące później, może Cię kosztować więcej przez przesunięcie kolejnych etapów albo transz kredytu.
- Płatności - czy wykonawca chce zaliczki, ile i za co, czy rozlicza się etapami po odbiorze częściowym, ile zostaje do końcowego odbioru. Jak to dobrze ustawić, opisujemy w artykule Płatności etapowe za budowę domu.
- Ważność oferty - do kiedy firma trzyma cenę. Oferta ważna tydzień to presja, a nie propozycja; przy materiałach o zmiennych cenach zapytaj, czy cena materiału jest stała, czy „według cen z dnia zakupu”.
- Gwarancja i rękojmia - rękojmia przysługuje Ci z mocy prawa niezależnie od oferty, gwarancja to dodatkowe zobowiązanie wykonawcy. Porównaj, czy i na jaki okres firma ją daje i co obejmuje. Różnice wyjaśniamy w artykule Rękojmia na dom.
- Kto faktycznie wykonuje prace - własna ekipa czy podwykonawcy. To wpływa na jakość i na ryzyko rozliczeń.
W Yardbase
Oferty obok siebie, nie w SMS-ach
W Yardbase zakładasz zapytanie ofertowe z zakresem i przedmiarem, a oferty kolejnych firm wpisujesz z kwotą, ważnością i uwagami. Widzisz je obok siebie, z najniższą ceną oznaczoną, a zapytanie przypinasz do kroku.
Załóż budowę za darmoPrzykładowa tabela porównania ofert
Przepisz każdą ofertę do jednej tabeli - wiersz po wierszu. Puste pole to sygnał, że trzeba dopytać wykonawcę, zanim porównasz kwoty.
| Pozycja | Oferta A | Oferta B | Oferta C |
|---|---|---|---|
| Zakres zgodny z przedmiarem | tak | tak, bez izolacji fundamentu | tak |
| Materiał | w cenie | w cenie | Twój |
| Robocizna | w cenie | w cenie | w cenie |
| Transport materiału | w cenie | dopłata | nie dotyczy |
| Sprzęt (pompa, rusztowania) | w cenie | w cenie | po Twojej stronie |
| Wywóz odpadów | w cenie | brak | brak |
| Stawka VAT | 8% | 8% | brak faktury |
| Termin rozpoczęcia | konkretna data | „wiosną” | konkretna data |
| Płatności | etapami po odbiorze | 50% zaliczki | etapami |
| Gwarancja | podana w ofercie | brak | ustnie |
| Ważna do | konkretna data | 7 dni | brak |
| Szacowane dopłaty | - | transport, wywóz, izolacja | materiał, sprzęt, wywóz |
Dopiero gdy do każdej kwoty doliczysz szacowane dopłaty, widzisz realny koszt. W takim zestawieniu oferta B, najtańsza „na papierze”, często przestaje nią być.
Czerwone flagi w ofertach
- Cena wyraźnie niższa od pozostałych bez jasnego powodu - zwykle oznacza brak części zakresu, inny materiał albo plan dopisywania „prac dodatkowych” w trakcie.
- Brak wyceny pozycji - jedna kwota za cały etap uniemożliwia porównanie i późniejsze rozliczenie zmian zakresu.
- Ogólniki w miejscu materiałów - „materiał dobrej jakości” zamiast konkretnego produktu i parametrów.
- Wysoka zaliczka na start niepowiązana z zakupem konkretnego materiału.
- Brak terminu albo termin „do uzgodnienia” przy etapie, od którego zależą kolejne ekipy.
- Bardzo krótka ważność oferty połączona z naciskiem na szybki podpis.
Żadna z tych flag sama nie przekreśla wykonawcy, ale każda wymaga pytania, zanim wybierzesz. Uzgodnienia z rozmowy warto przenieść potem do umowy - patrz Umowa z wykonawcą - co powinna zawierać.
Podsumowanie
Porównanie ofert wykonawców zaczyna się przed otrzymaniem wycen - od wysłania wszystkim tego samego przedmiaru i prośby o rozbicie na pozycje. Potem kwoty zestawiasz dopiero po wyrównaniu zakresu, stawki VAT i warunków: terminu, płatności, gwarancji i ważności. Najtańsza oferta wygrywa tylko wtedy, gdy po doliczeniu brakujących pozycji nadal jest najtańsza.